Romeinse Kust

Sorry sorry voor de afwezigheid op deze blog. Maar we hebben dan ook hard gewerkt om de mooie resultaten van Wijchen in boekvorm te gieten. Typen, query’s maken, GIS-sen, plotten, printen, tekenen, nog meer schrijven, nog meer tekenen. En dan zijn er ineens een boel hoofdstukken af en gaan we naar de opmaak. Ja echt, de eerste hoofdstukken zijn klaar. Het einde van het project komt in zicht!
In de eindfase worden dan ineens de afbeeldingen belangrijk. We willen de vroegmiddeleeuwse bewoners niet alleen beschrijven, maar ook laten zien. We hebben daarom Mikko Kriek, tekenaar en pen-artiest, gevraagd om reconstructietekeningen te maken. In de afbeelding alvast een voorbeeld van een krijgergraf met speer, schild, lang zwaard (spatha), kort zwaard (sax) en drinkbeker, zoals het graf eruit heeft gezien toen de man werd begraven. Een tipje van de sluier: in het boek komt deze Wijchenaar ook tot leven!

Deze keer staat de numismatiek centraal. Arent Pol, onderzoeker middeleeuwse munten van het Geldmuseum in Utrecht (voorheen Koninklijk Munt en Penningkabinet, KPK te Leiden), is kenner bij uitstek van vroegmiddeleeuwse gouden munten. Kort na de ontdekking in 1991 heeft hij de gouden munt van Wijchen al eens onderzocht. Het gaat om een tremissis (ook wel triens of tiers de sol genoemd, wat allemaal ‘derde deel’ betekend, namelijk 1/3 van een solidus, de grote gouden munt uit die tijd). Op de ene zijde staat CIVE RVTENI, op de andere zijde CANNACO. De civitas van de Ruteni ligt in Zuid-Frankrijk, in het huidige departement Aveyron. In het plaatje Les Cannacs is deze munt waarschijnlijk geslagen, ongeveer tussen 600 en 650 na Chr. Recentelijk is de munt opnieuw door Arent Pol onderzocht, waarbij ook het goudgehalte is gemeten (91%). Dat is een vrij hoog goudgehalte, wat wijst op een vroege datering, dus dichterbij 600 dan bij 650. Dat is belangrijk voor het grafveld als geheel, want deze munt is in een van de jongste graven van het grafveld gevonden. Door het onderzoek van Arent Pol is deze munt preciezer gedateerd, en daarmee kennen we de einddatum van het grafveld beter – waarschijnlijk is men voor 650 gestopt met begraven in Wijchen!

Deze week stel ik aan u voor: Liesbeth Smits, fysisch-antropologe. Zij weet alles van menselijke resten, of het nu onverbrande botten zijn, gecremeerde resten of tanden en kiezen. Vooral dat laatste komt goed uit in Wijchen: ook al zijn de overledenen onverbrand begraven, zijn er nauwelijks skeletresten bewaard gebleven. Wel vinden we regelmatig tandglazuur terug, de kapsels rond tanden en kiezen. Liesbeth Smits kan aan de hand van deze kapsels iets vertellen over de leeftijd van de overledene. En dan natuurlijk de crematiegraven. Naast de meer dan 300 inhumatiegraven (lijkbegravingen in houten kisten) zijn er ook crematiegraven – kleine kuilen met verbrand menselijk botmateriaal. Daarvan zijn er ca. 40 intact gevonden, maar er zijn nog veel meer verstoorde crematies, die zijn weggespit bij de aanleg van de kistbegravingen. De kuilen vinden we niet meer terug, maar in bijna alle sporen (kistbegravingen en laat-middeleeuwse kuilen)vinden we wel crematieresten. Liesbeth Smits analyseert de crematieresten en kan in veel gevallen de leeftijd van de overledene vaststellen, en bij de volwassenen zeggen of het een man is of een vrouw. Haar onderzoek is van belang om iets te weten te komen over de bevolking van Wijchen in de Vroege Middeleeuwen: op welke leeftijd ging men gemiddeld dood? Werd iedereen begraven, of misschien alleen mannen, of juist vooral vrouwen?